غار عليصدر تنها غار تالابي ايران و از معدود غارهاي آبي جهان است. اين غار در ارتفاعات ساري قيه نزديك روستاي عليصدر (يا علي سرد) شهرستان كبود راهنگ (استان همدان) واقع شده است. ارتفاع غار از سطح دريا ۲۱۰۰ متر است. محوطه غار دالانهاي پيچ در پيچ و دهليزهاي متعددي دارد.
از مجموعه رشته آبها، درياچه بزرگي در درون غار بوجود آمده و از اين رو نفوذ به عمق غار تنها با قايق ميسر است. غار عليصدر يكي از ديدنيهاي جهانگردي استان همدان است.
زمين شناسان قدمت سنگهاي اين غار را به دوره ژوراسيك از دوران دوم زمين شناسي (۱۹۰-۱۳۶ ميليون سال قبل) نسبت ميدهند
مردم روستاي علي صدر و روستاهاي اطراف، از قديم الايام به وجود اين غار پي برده بودند و از آب آن بهره برداري ميكردند. تا اينكه در۵ مهرماه ۱۳۴۲ شمسي گروهي ۱۴ نفره از اعضاي هيئت كوه نوردي همدان، غار علي صدر را مورد بازديد و كاوش قراردادند و توانستند با وسايل ابتدايي، مانند فانوس و تيوپ لاستيكي، مسافتي از غار را طي كنند. در سال ۱۳۴۶ با پخش خبر كشف اين غار شگفت انگيز و بي انتها درسطح رسانههاي ملي، سيل محققان، كوه نوردان و علاقه مندان به آثار طبيعي به سوي آن سرازير شد.
در سال ۱۳۵۲ كوه نوردان همدان دهانه و ورودي غار را به قطر ۵۰ سانتي متر تعريض كردند و از سال ۱۳۵۴ استفاده عمومي از غار عليصدر آغاز شد. از آن روز تاكنون جهت سهولت بازديد و رفاه حال گردشگران كارهاي زيادي درون غار انجام شده كه علاوه بر افزايش طول مسير آبي براي قايقراني، مسيرهايي در خشكي به مسير بازديد افزوذه گشته كه مناظر جديد و بديعي را در جلوي ديدگان مشتاق گردشگران قرار ميدهد.
دهانه اصلي غار عليصدر در روستاي عليصدركه مربوط به شهرستان كبود راهنگ ميباشد قرار دارد۰ هم چنين اين غار در فاصله ۷۵ كيلومتري شمال غربي همدان در كوههاي زاگرس مطابق طول جغرافيايي ۱۵٫۳ درجه و ۳۵٫۱۸ درجه و عرض جغراقيايي ۱۸٫۸ درجه و ۴۸ درجه و ارتفاع ۱۹۸۰ متر از سطح دريا واقع شدهاست. اين منطقه داراي آب و هواي نيمه خشك است و ميزان متوسط بارش سالانه ۳۰۰ ميلي ليتر است. رشته عليصدر قسمتي از واحدهاي شكل گرفته درغرب ايران موسوم به تشكيلات متعلق به دوران ژوراسيك است و با رشتههاي متناوب از شيستها و سنگهاي شني در لا به لاي پايه آن و يك رشته از تركيبات آهكي كه مثل خاك رس خاكستري تيره بوده و به صورت لايههاي نازك روي شيستها قرار گرفته و يك لايه سبكتر از كريستالهاي آهكي در بالا قرار گرفتهاست كه محصول تغييراتي است كه ناشي از حرارت و فشار بالا مربوط به فعاليتهاي آتشفشاني در غرب رشته كوه عليصدر است.
منبع : پايگاه جامع ايران گردي و جهان گردي
