به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي عسل را بايد در زمره غذاها دانست . خداوند در قرآن و در سوره نحل آن را بعنوان ماده شفابخش براي انسان ها معرفي نموده است: «فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ»؛«خوردن عسل براي مردم شفاء است».

 پيامبر اكرم (ص) هم درباره اين ماده حياتبخش فرموده اند: «لم يستشف المريض بمثل شربة العسل»؛ «هيچ مريضي، به مانند نوشيدن عسل شفاء پيدا نمي‌كند.»

امام رضا تي وي

براي استفاده بهينه از آثار و فوايد عسل شناخت عسل خوب و بد اهميت زيادي دارد. امام رضا(ع) در مورد عسل هاي زيان آور هشدار داده و مي فرمايد: واعلم ان للعسل دلايل يعرف بها نفعه من ضره و ذلك ان منه شيئاً اذا ادركه الشم عطش ، ومنه شي ء يسكرو له عند الذوق جراقه شديده فهذه الانواع من العسل قانله؛ بدان كه براي شناخت عسل مفيد از مضر نشانه هايي است ، بعضي از عسل ها هستند كه وقتي بويشان به مشام انسان برسد عطسه مي زند، بعضي از عسل ها سكر آوردند و مزه بسيار تند و سوزنده اي دارند، اين نوع عسلها كشنده اند.

امام رضا عليه السلام در بياني ديگر عسل را شفاي دردها و بيماري ها دانسته اند. عن الرضا (ع) عن آبائه عن رسول الله (ص): قال ان يكن في شيئي شفاء ففي شرطه حجام اوشربه عسل. از امام الرضا (ع) از پدرانش از پيامبر (ص) نقل شد كه فرمود: اگر در چيزي شفا باشد در حجامت و نوشيدن عسل است.

در روايتي از امام رضا عليه السلام از اهميت عسل سخن به ميان آمده است. عن الرضا (ع) عن آبائه عن رسول الله (ص) قال: لا تردوا شربه العسل علي من اتاكم بها. از امام الرضا (ع) از پدرانش از پيامبر (ص) نقل شد كه فرمودند: به هر كس از شما كه عسل تعارف كردند رد نكند.( بگيرد و بنوشد).

امام رضا عليه السلام در جايي ديگر عسل را راه درمان و پيشگيري از سرماخوردگي معرفي كرده اند.آن حضرت مي فرمايد: هركه مي خواهد در همه زمستان از سرماخوردگي دور بماند ، هر روز ، سه لقمه شهد (عسل) بخورد.

و در روايتي ديگر آن را درمان دردها برشمرده اند. عن الامام الرضا عليه السلام : پيامبراكرم صل الله عليه و آله و سلم فرمودند : خداوند بركت را در عسل قرار داده است . درمان دردها ، در آن است و هفتاد پيامبر دوام سودمندي آن را از خداوند خواسته اند .

در حديثي ديگر به نقل از امام كاظم عليه السلام درباره خواص درماني عسل فرمودند: در عسل ، درمان هر دردي است ، هر كس ناشتا يك انگشت از آن را بليسد ، اين عسل بلغم را پايان مي دهد ، صفرا را فرو مي نشاند ، تلخه ي سياه ( زرداب) را مانع مي شود ، ذهن را صفا مي بخشد و اگر كه همراه با كندر خورده شود ، حافظه را نكو مي سازد.

امام رضا عليه السلام در روايتي ديگر عسل را مايه تقويت حافظه برشمرده مي فرمايد: سه چيز حافظه را زياد مي كند و بلغم را از بين مي برد ، قرائت قرآن ، عسل و كندر


همزمان با فرا رسيدن ماه محرم پرچم حرم مطهر رضوي به نشانه آغاز ماه محرم تعويض شده و به رنگ مشكي در مي آيد.


به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي حسين يوسفي ديروز در جمع خبرنگاران اظهار كرد: در آستانه فرا رسيدن محرم الحرام و ايام عزاداري سيد و سالار شهيدان، پرچم‌هاي متبرك آستان قدس رضوي در آئيني  با حضور حضرت آيت الله طبسي، توليت عظمي آستان قدس رضوي به هيئت‌هاي مذهبي اهدا مي‌شود.

مديركل روابط عمومي آستان قدس رضوي با بيان اينكه اين مراسم هر سال در آستانه ماه محرم برگزار مي‌شود، افزود: در اين مراسم پرچم متبرك آستان قدس رضوي در آئيني به هيئت‌هاي مذهبي سراسر ايران اسلامي اهدا مي‌شود.

يوسفي با اشاره به بركات معنوي حضور پرچم متبرك آستان قدس رضوي در هيئت‌هاي مذهبي، گفت: در دست داشتن پرچم متبرك مزين به نام علي ابن موسي الرضا(ع) در پيشاپيش دسته‌هاي عزاداري و يا نصب اين پرچم در حسينيه‌ها و تكايا، عطر و شميم رضوي را در آئين‌هاي عزاداري ابا عبدالله(ع) و شهداي كربلا منتشر مي‌كند.

وي با اشاره به اينكه اهداي پرچم يكي از آئين‌هاي سنتي حرم مطهر رضوي است، تصريح كرد: در حال حاضر بسياري از هيئت‌هاي مذهبي داخل و خارج از كشور اين پرچم‌هاي متبرك را دريافت كرده‌اند و در آئين‌هاي گوناگون به اهتزاز در مي‌آورند.

امام رضا تي وي

تعويض پرچم گنبد حرم مطهر رضوي

مديركل روابط عمومي آستان قدس رضوي از تعويض پرچم گنبد و پوشش ضريح منور حرم حضرت رضا(ع) همزمان با فرا رسيدن ماه محرم خبر داد و گفت: در آخرين روز ماه ذي‌الحجه پرچم گنبد و پوشش ضريح حرم مطهر رضوي در مراسمي خاص با حضور خادمان بارگاه امام رضا(ع) و قرائت صلوات خاصه و مرثيه‌سرايي و عزاداري تعويض مي‌شود.

وي افزود: مراسم تعويض پرچم گنبد حرم مطهر امام رضا(ع) چندين بار در سال انجام مي‌شود كه به صورت رسمي سه بار در آغاز ماه محرم، ماه ربيع الاول و ميلاد امام رضا(ع) صورت مي‌گيرد.

به گفته يوسفي در اين مراسم پرچم حرم مطهر رضوي به نشانه آغاز ماه محرم تعويض شده و به رنگ مشكي در ‌مي‌آيد و اين پرچم تا سه روز پس از شهادت امام رضا(ع) بر گنبد بارگاه منور رضوي برافراشته است.

اعلام عزاي سالار شهيدان در آئين سنتي صلات

مديركل روابط عمومي آستان قدس رضوي عنوان كرد: مراسم سنتي «صلات» يكم ماه محرم‌الحرام با حضور زائران و مجاوران حرم مطهر رضوي برگزار مي‌شود.

يوسفي افزود:  اين مراسم هرساله به عنوان اعلام عزاي سالار شهيدان در حرم مطهر حضرت امام رضا(ع) برگزار مي‌شود.

وي درباره برنامه‌هاي اين مراسم اظهار كرد: در اين مراسم براساس سنت هر ساله، صبح نخستين روز از ماه محرم، خادمان حرم مطهر رضوي در رواق دارالحكمه جمع شده و پس از تلاوت قرآن كريم و مرثيه‌سرايي، با طنين انداز كردن نواي «اين هلال ماه غم، يا هلال زينب است، اهل عالم را همه واحسينا برلب است، تسليت يابن الحسن، تسليت يابن الحسن»، به سوي گلدسته‌هاي حرم ملكوتي امام هشتم(ع) حركت مي‌كنند.

مديركل روابط عمومي آستان قدس رضوي افزود: در ادامه اين آئين خادمان بر بلنداي گلدسته‌هاي صحن آزادي، شعر معروف محتشم كاشاني «باز اين چه شورش است» را هم‌خواني مي‌كنند.



به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي نوزدهمين مجتمع رفاهي امام رضا(ع) ديروز در خراسان رضوي به بهره برداري رسيد .
اين مجتمع با بيش از سه ميليارد و 800 ميليون تومان هزينه در زميني به مساحت 20 هزار متر مربع و زير بناي 2 هزار و 200 متر مربع ساخته شده است .

امام رضا تي وي
مديركل روابط عمومي آستان قدس رضوي گفت : نمازخانه ، وضوخانه و سرويس بهداشتي ، رستوران ، واحدهاي تجاري خدماتي ، آلاچيق ، فضاي بازي كودكان ، تاسيسات مناسب ، انباري و همچنين فضاي آب‌نما از امكانات ايجاد شده در اين مجتمع است .
حسين يوسفي افزود : مجتمع هاي رفاهي امام رضا (ع) در كشور با هدف تحقق سند چشم‌انداز 20ساله آستان قدس رضوي در توسعه مراكز عبادي و رفاهي ساخته مي شود .
اين مراسم بهره برداري ديروز با حضور دكتر علوي قائم مقام توليت آستان قدس رضوي و مديركل راه و شهرسازي خراسان رضوي انجام شد .




به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي دكتر «سيد علي سلمان رضوي» گفت: اخيرا كتاب زيارت امام رضا(ع) از ديدگاه اهل سنت را به زبان هندي ترجمه كرده است.

امام رضا تي وي

وي افزود: به دليل توجه جدي هندي ها به زيارت امام رضا (ع) و به همت خانه فرهنگ ايران در دهلي نو و با حمايت آستان قدس رضوي كتاب "زيارت امام رضا(ع) از ديدگاه اهل سنت" تأليف حجت الاسلام والمسلمين «محمدمحسن طبسي» را اخيرا به زبان هندي ترجمه كرده است.

اين مترجم كتب ديني گفت: كتاب "زيارت امام رضا(ع) از ديدگاه اهل سنت" به بررسي روايات اهل سنت در مورد زيارت امام رضا(ع) مي پردازد تا بر همگان ثابت شود كه زيارت سفارش سلف صالح بوده و در كتب قدما با استناد به احاديث وارده به اين امر سفارش شده است.



به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي انجير با خواص درماني منحصر به فرد ضمن كمك به افزايش وزن براي درمان و بهبود بيماريهاي زيادي از جمله: يبوست، سوءهاضمه، سرفه، برونشيت و آسم مفيد مي باشد.

امام رضا تي وي

انجير را بايد ميوه اي دانست كه داراي ارزش غذايي فراواني مي باشد و مناسب براي هر سن و سالي است. در قرآن كريم هم از آن به نيكي ياد شده است. خداوند در سوگندي پر معنا به انجير و زيتون قسم ياد كرده است. (1)
قرآن كريم به دنبال قسم خوردن به انجير و زيتون و سينا و شهر امن مكه مي فرمايد: " وَ لَقَد خَلَقنا الإنسان في أحسَنِ تقويم " كه نشان از ارتباط بين انجير و زيتون و امنيت و قوام بدن و سلامتي انسان ها دارد. اين ميوه به فرموده حضرت رسول (ص) ميوه اي است از بهشت. امام رضا (ع) هم درباره اهميت و جايگاه با ارزش اين ميوه مي فرمايند : درخت انجير شبيه ترين گياهان به گياهان بهشتي است . (2)
انجير از نظر كارشناسان تغذيه هم منبع خوبي از كلسيم و هم منبع خوبي از پتاسيم است. كلسيم موجب افزايش تراكم استخوان و پتاسيم، دفع كلسيم از طريق ادرار را كاهش مي‌دهد؛ از اين رو انجير يكي از بهترين ميوه‌ها براي افزايش تراكم استخوان است و از پوكي استخوان پيشگيري مي‌كند. امام هشتم حضرت علي بن موسي الرضا عليه السلام در اين مورد فرموده اند: اَلتّينُ يَذهَبُ بِالبَخرِ وَيَشُدُّ العَظمَ وَيُنبِتُ الشَّعرَ وَيَذهَبُ بِالدّاءِ وَلايُحتاجُ مَعَهُ إِلى دَواءٍ؛انجير بوى بد دهان را برطرف، استخوانها را محكم، رويش مو را زياد، بيمارى را برطرف مى كند و با وجود آن احتياجى به دارو نيست.(3)
امام رضا(ع) همچنين درباره خواص ديگر انجير آن را براي قولنج مفيد برشمرده اند. در اين زمينه محمد بن عرفه مي گويد: در روزگار امام رضا(ع) و مأمون، در خراسان بودم. [يك بار،] از امام رضا(ع) پرسيدم: اي پسر پيامبر خدا! درباره ي انجير چه مي گويي؟ فرمود: «براي قولنج سودمند است. آن را بخوريد.»(4)
پزشكان در گذشته يبوست كه عامل بيماري بواسير است را ام‌الامراض يا مادر بيماري‌ها ناميده‌اند. پس اهميت پيشگيري و درمان آن مشخص است. بهترين داروي آزمايش شده و خوش طعم در اين زمينه انجير است چرا كه فيبر موجود در انجير به عملكرد سالم روده كمك مي‌كند و مانع بروز يبوست مي‌شود. از اين رو در آموزه هاي طبي ائمه عليهم السلام به نقل از پيامبر اكرم (ص) آمده است كه : « انجير بخوريد؛ چرا كه اگر بنا بود بگويم ميوه اي از بهشت است، همين ميوه را مي گفتم؛ زيرا ميوه اي است بدون هسته. آن را بخوريد؛ زيرا بواسير را ريشه كن مي سازد و براي نقرس سودمند است.»

پانوشتها:
1. سوره تين آيه (3-1)
2. وسائل الشيعه ج17 ، ص133، ح1
3. همان
4. اصول كافي- جلد6- ص 358- طب الائمه - ص137
5. مكارم الاخلاق : ج 376 ح 1251


 دبير شوراي فرهنگي آستان قدس رضوي، تبيين مفاهيم و مباني پايه، باز توليد مفاهيم پايه، درگير كردن نخبگان، عمومي و فراگير كردن گفتمان، نهاد سازي و ساختار سازي و بازنشر مفاهيم متناسب با نيازهاي روز را مراحل 6 گانه گفتمان سازي تمدن نوين اسلامي دانست كه در دستور كار آستان قدس رضوي قرار دارد.

به گزارش پايگاه اطلاع رساني امام رضا تي وي حجت‌الاسلام والمسلمين حسيني معاون تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي كه در افتتاحيه نخستين همايش بين المللي اهل بيت(ع) جوانان و تمدن نوين اسلامي در اردوگاه شهيد باهنر تهران سخن مي‌گفت، اظهار كرد: اهل بيت عصمت و طهارت(ع) يعني آن مجموعه گران سنگ و با ارزشي كه امروزه مي‌تواند محور وحدت، انسجام، امنيت، تعالي، رشد و تكامل براي بشر باشد.

وي افزود: هرگونه افتراق و از هم گسيختگي نه تنها در امت اسلامي بلكه در جهان بشريت با توسل به اهل بيت عصمت و طهارت(ع) تبديل به وحدت مي‌شود و اين يعني همان محتواي وحياني عميق حساب شده‌اي كه به عنوان اساس و پايه كلام تبليغي اين اجلاس انتخاب شده است.

دبير شوراي فرهنگي آستان قدس رضوي تصريح كرد: حضرت علي بن موسي الرضا(ع) مي‌فرمايند؛ خدا رحمت كند آن كسي كه امر ما را احيا مي‌كند، سوال كردند چگونه امر شما احيا مي‌شود، فرمودند؛ علوم و معارف ما اهل بيت را بياموزد و به ديگران بياموزاند.

حسيني با بيان اين‌كه «يكي از راهبردي‌ترين ابزار تبليغي جوانان هستند» ادامه داد: جوان يعني يك ظرفيت فوق العاده و ويژه از نشاط و پويايي، دغدغه مندي و فطرت پاك و همه اينها در يك جوان تجلي پيدا مي‌كند.

معاون تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي با اشاره به اين‌كه «ظرفيت جوانان بي نظير و استثنايي است» گفت: بايد در نشست‌ها، كارگروه‌ها و كميته‌هاي اجلاس يك نقشه راه منسجم و علمي را طراحي كرد، نخستين اجلاس اهل بيت، جوانان، تمدن نوين اسلامي كاملا حساب شده و هدفمند و با يك عقبه نظري، علمي و فكري طراحي شده است.

حسيني با تاكيد بر اين‌كه «به دنبال يك تمدن نوين اسلامي هستيم» اظهار كرد: به دنبال ايجاد يك گفتمان اسلامي با صبغه و رنگ و بوي اهل بيت عصمت و طهارت به ويژه سنت و سيره حضرت رضا(ع) هستيم.

وي افزود: در يك جهت گيري و رويكرد علمي براي گفتمان سازي و تمدن سازي حداقل 6 مرحله لازم است كه بايد به اين مراحل توجه شود كه در نقشه فرهنگي آستان قدس رضوي هم به تصويب رسيده و در حال انجام است.

حسيني با اشاره به مرحله اول براي ايجاد گفتمان فرهنگ رضوي، آن را تبيين مفاهيم و مباني پايه دانست و گفت: بايد مباني معارف ديني، اسلامي، قرآني و اهل بيتي را تحليل كرد و امروز دست خالي نمي‌توان به سراغ مخاطبين رفت و گفت دين همه چيز را دارد. بايد مباني پايه را تببين كرد.

دبير شوراي فرهنگي آستان قدس رضوي يادآور شد: امروزه در خيلي از موضوعات از قبيل هنر ديني، اقتصاد اسلامي ، رسانه و .... ما مفاهيم روشن و شفاف نداريم، آيا توانسته‌ايم زندگي اهل بيت را آنچنان بررسي و تحليل كرده باشيم كه براي همه معضلات و مشكلات دنياي اسلام و فراتر جامعه بشريت نسخه داشته باشيم؟

وي با بيان اين‌كه «تمدن سازي با حرف صورت نمي‌پذيرد» تاكيد كرد: كار در آستان قدس رضوي آغاز شده است ولي اين به معناي آن نيست كه به نقطه مطلوب رسيده‌ايم.

حسيني با عنوان اين‌كه «بيش از 100 محقق و پژوهشگر در آستان قدس رضوي در حال فعاليت هستند» افزود: اصطلاح نامه رضوي كه يك توليد علمي است در آستان قدس رضوي در حال تدوين است كه ارتباط بين مفاهيم پايه را از منظر حضرت رضا(ع) روشن مي‌كند اما آيا براي فرهنگ اهل بيت چنين اصطلاح نامه‌اي تدوين شده است؟

وي مرحله دوم براي ايجاد گفتمان سازي و تمدن نوين اسلامي را باز توليد خواند و اظهار كرد: براي اين كار بايد مفاهيم به قالب‌هاي مكتوب و غير مكتوب تبديل شود كه به محصولات برسيم.

حسيني انتشار بيش از 40 ميليون نسخه كتاب بعد از انقلاب اسلامي توسط آستان قدس رضوي را در راستاي اجراي مرحله دوم دانست و افزود: در يك سال گذشته بيش از 300 هراز نسخه نرم افزار و محصولات چند رسانه‌اي توليد شده است.

معاونت تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي ادامه داد: مرحله سوم براي گفتمان سازي و حاكميت گفتمان رضوي در دنيا درگير كردن نخبگان است، بدون بهره گيري از اساتيد حوزه و دانشگاه و مبلغان برجسته و جامعه نخبگان داخل و خارج از كشور نمي‌توان جريان سازي كرد و براي اين امر بايد از نخبگان بهره گرفت. در دانشگاه بين المللي امام رضا(ع) هزاران عضو هيات علمي و اساتيد در حال فعاليت هستند و اين جامعه گفتماني بايد حول محور ايجاد گفتمان رضوي به وحدت برسد.

وي مرحله چهارم را عمومي و فراگير كردن گفتمان دانست و تصريح كرد: براي نخستين بار آستان قدس يكي از منويات رهبر معظم انقلاب را محقق كرد و كتابي را با عنوان سبك زندگي از منظر حضرت رضا(ع) در يك ميليون شمارگان منتشر كرد. همه فعاليت‌هاي آستان قدس رضوي از نقشه گفتمان و تمدن سازي خارج نيست و در راستاي شكل گيري گفتمان رضوي است. امروز حرم مطهر امام رضا(ع) تبديل به يك دانشگاه عمومي شده است. بايد مفاهيمي كه توليد مي‌شود را از اين طريق عمومي كرد.

دبير شوراي فرهنگي آستان قدس رضوي مرحله پنجم را نهاد سازي و ساختار سازي خواند و افزود: اجلاس بين المللي اهل بيت، جوانان، تمدن نوين اسلامي در واقع به اين منظور تشكيل شده است. تشكل‌هاي جوانان و گروه هاي جهادي دور هم گرد آمده اند تا ساختارهاي مبتني بر عشق و ارادت در بدنه مردم تشكيل بدهند.

حسيني ادامه داد:‌آستان قدس رضوي 14 موسسه فرهنگي، 2 دانشگاه، يك مجتمع بزرگ تحصيلي، بنياد پژوهش‌ها، موسسه نشر و چاپ، موسسه تربيت بدني و موسسه جوانان دارد كه در راستاي ساختار سازي است اما بايد با جنبه مردمي نيز چنين ساختار سازي‌هايي شكل بگيرد.

معاونت تبليغات و ارتباطات اسلامي آستان قدس رضوي، مرحله ششم را بازتوليد مفاهيم متناسب با نيازهاي روز دانست و گفت: امروزه دائما با مسائل جديد روبرو هستيم و بايد به انديشه تابناك اهل بيت رجوع كنيم و مفاهيم جديد را متناسب با نياز امروز كشف و اين مفاهيم احيا و زنده نگه داشته شود.

وي در پايان با اشاره به اين‌كه «موظف به انجام وظيفه هستيم» خاطرنشان كرد: بايد تكليف خودمان را بشناسيم و عمل كنيم. دقيق و علمي، حساب شده و با اخلاص، توكل و توسل كار خودمان را انجام مي‌دهيم و نتيجه‌اش هر چه باشد دست خدا است.

نخستين همايش بين المللي«اهل بيت(ع)، جوانان و تمدن نوين اسلامي» با حضور 450 نفر از 310 تشكل فعال 30 كشور جهان 9 تا 11 آبان ماه در تهران برگزار مي‌شود.

در مراسم افتتاحيه اين همايش از برگزيدگان ششمين دوره جشن‌هاي مردمي و بين المللي زير سايه خورشيد تجليل و برگزيدگان جشنواره تشكل هاي مردم نهاد معرفي شدند.

بنابر اين گزارش، 23 تشكل استاني، 5 موسسه بين المللي و 5 اثر برگزيده، تنديس جشنواره، ديپلم افتخار و هداياي نقدي دريافت كردند


توجه آدمي را به خود جلب مي‌كند كه تمامي آنان در محل غدير حاضر بوده‌اند و حديث غدير را بدون واسطه نقل نموده‌اند. سپس در ميان تابعين(5)، حديث غدير از 83 تن از تابعين نقل شده است كه از جمله آنان مي‌توان به:

1-      اصبغ بن‌ نباته

2-      سالم‌ بن ‌عبدالله ‌بن عمر بن الخطاب

3-      سعيد بن‌ جبير

4-      سليم‌ بن قيس

5-      عمر بن عبدالعزيز(خليفه اموي)

و... اشاره نمود.

پس از تابعين، در ميان علماي اهل تسنن از قرن دوم تا قرن سيزدهم، 360 تن، حديث غدير را در آثار خويش نقل نموده‌اند كه 3 تن از صاحبان صحاح سته (صحاح ششگانه)(6) و دو تن از پيشوايان فقهي اهل تسنن(7) نيز در شمار اين بزرگان جاي دارند.(8)

در بين محدثين و علماي شيعه نيز افراد فراواني حديث غدير را در كتب مختلف، روايت نموده‌اند، كه تعداد دقيق آنان مشخص نيست. از اين انديشمندان مي‌توان به:

1-      شيخ كليني

2-      شيخ صدوق

3-      شيخ مفيد

4-      سيد مرتضي

و... اشاره نمود.(9)

بنا بر آنچه كه ذكر گرديد، در ميان بزرگان و محدثين اهل سنت و به دنبال دقت آنان بر روي راويان و طرق متفاوت نقل حديث غدير، انديشمندان بسياري، حديث غدير را حديثي حسن(10)(11) و عده كثيري روايت غدير را روايتي صحيح(12) دانسته‌اند(13) و حتي نزد عده‌اي از بزرگترين صاحبنظران اهل تسنن، با توجه به شمار فراوان راويان و طرق متعدد نقل حديث، كه روايت غدير دارد، آنرا حديثي متواتر(14) ذكر نموده‌اند.(15) علما، بزرگان و محدثين شيعه نيز بالاتفاق، غدير را حديثي متواتر مي‌دانند.(16)(17)

بر اين اساس و بر طبق آنچه كه گذشت، به خوبي آشكار مي‌گردد يكي از مهمترين وقايع تاريخ پرفراز و نشيب اسلام كه در بين عامه مسلمانان، واقعه‌اي مسلم، پذيرفته شده و قطعي تلقي مي‌گردد، واقعه غدير خم است.

از منظري ديگر، آنچه كه بر گونه غدير، رنگ جاودانگي مي‌زند؛ و اهميت اين واقعه را مضاعف مي‌گرداند، نزول 2 آيه از قرآن‌كريم، يكي آيه 67 سوره مائده(18) و ديگري آيه 3 سوره مائده،(19) در ارتباط با اين رويداد بزرگ است كه بر طبق نظر مفسران نام‌آور شيعه و سني، شأن نزول اين آيات، مربوط به واقعه غدير خم مي‌باشد.(20)(21) هنگامي كه كمي بيشتر در مقايسه مفاد اين آيات و لحن آنها با ساير آيات قرآن كريم مي‌انديشيم، درمي‌يابيم اگر نگوييم چنين آهنگ كلامي در ميان ساير آيات بي‌نظير است، لااقل كمتر آيه‌اي را مي‌توان يافت كه مضامين و لحني شبيه به اين دو آيه داشته باشد. طبيعي است هر مسلمان هنگامي كه در تلاوت قرآن بدين دو آيه مي‌رسد، شگفت زده از خويش بپرسد اين چه امر خطيري است كه عدم ابلاغ آن توسط پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، ‌زحمات 23 ساله آن حضرت را تباه مي­‌گرداند و در اين صورت نبي اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) هرگز رسالت خويش را به مردم نرسانده و وظيفه پيامبري را بجاي نياورده است؟ واقعاً اين چه پيامي است كه خداوند متعال به پيامبر خويش وعده داده است تا او را در زمينه ابلاغ آن، حافظ و نگهدار باشد؟ به علاوه، مگر اين موضوع چه اهميتي دارد كه ابلاغ اين پيام به امت و پيروي مردم از آن، سبب كامل شدن دين و تمام شدن نعمت و رضايت پروردگار مي­‌گردد؟

پس ديگر جاي هيچ ترديدي باقي نمي­ماند كه روز نزول و ابلاغ اين امر مهم و خطير كه بدين واسطه، روز اكمال دين و رضايت پروردگار محسوب مي‌گردد، داراي اهميت بسزايي در ميان مسلمين خواهد بود.(22)

از آنچه كه گذشت، مشخص مي­گردد علاوه بر مورخان كه به تناسب فن خويش (و البته به دليل اثرات و نتايجي كه بر پايه اين مطالعه بنا مي‌گردد)، به واقعه غدير نگاهي موشكافانه دارند،(23) غدير از آن جهت كه حديثي قطعي و متواتر است و كار يك محدث، شناسايي احاديث معتبر و دقت بر روي مفاهيم آنهاست، مورد توجه محدثين است(24) و داراي جايگاهي ويژه در كتب مختلف حديث مي‌باشد. به خاطر نزول 2 آيه ويژه از قرآن كريم درباره اين واقعه كه القاكننده مفهومي منحصر بفرد و داراي لحني كم‌نظير در ميان ساير آيات است، غدير منشأ بحثهاي گوناگوني در كتب تفسيري مي‌باشد.(25) با تكيه بر مفاهيم اين آيات و اثرات شگرف اعتقادي مترتب بر آن، اين واقعه منظور نظر مخصوص متكلمان واقع گشته است.(26) حتي لغويين نيز توجه خاص خويش را به اين رويداد مهم معطوف داشته‌اند و به هنگام شرح و توضيح كلمه غدير خم (كه نام محلي است)، به اصل اين رويداد اشاره نموده‌اند.(27) اديبان و شعراي بسياري در ميان امت اسلامي در طول 14 قرن، از همان لحظه وقوع و در همان صحنه گرفته تا روزگار معاصر، همواره اين واقعه بزرگ را در آثار و اشعار خويش، توصيف و تشريح نموده‌اند.(28)

آنچه كه تاكنون ذكر شد، گوشه‌اي از اهميت رويداد غدير خم بود كه در حد گنجايش اين مقاله، به آن اشاره گرديد. ما در اين مجال به دنبال جستجو و تحقيق درباره اين رويداد بزرگ اسلامي و اين بُرهه از حيات رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) مي‌باشيم تا هرچه بيشتر و البته با رعايت اختصار، بتوانيم زواياي گوناگون آن را بررسي نماييم. لذا در ادامه،‌ ابتدا اصل واقعه را به گونه‌اي كه در بين مسلمين مشهور و مورد اتفاق است، نقل نموده، سپس به بررسي مفاد حديث غدير مي‌پردازيم و بر روي مفاهيم آن،‌ هرچه بيشتر تأمل مي‌نماييم و در انتها نيز نتايجي را كه به دنبال واقعه غدير جلوه‌گر مي‌گردد و مستلزم توجه ويژه مسلمانان مي‌باشد، بر مي­شماريم.

 


سرتاسر حيات طيبه رسول ‌اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) و لحظه به لحظه آن در نزد مسلمانان داراي اهميتي بس شگرف و والاست؛ چرا كه نه تنها كلام رسول‌ اكرم به نص صريح آيات قرآن، عاري از هرگونه هوا و هوس و متصل به سرچشمه وحي است(2)، بلكه عمل و فعل آن بزرگوار نيز بر تك تك مسلمانان حجت است و صراط مستقيم را به عالميان مي‌نماياند.(3) اما در اين ميان، مقاطعي خاص از زندگي آن بزرگوار، به جهات گوناگون از اهميتي ويژه برخوردار مي‌باشد كه يكي از بارزترين آنها، واقعه غدير خم است. واقعه غدير از ابعاد مختلف و از جهات متفاوت، داراي درخشندگي و تلألؤ خاصي در تاريخ اسلام است. كمتر مقطع تاريخي را مي‌توان در جهان اسلام يافت كه از لحاظ سند، اطمينان از اصل وقوع، كثرت راويان و اعتماد بزرگان و علماي مسلمين، قوت و استحكامي نظير اين رويداد مهم داشته باشد.

هنگامي كه به راويان حديث غدير مي‌نگريم، در مرتبه نخست نام اهل‌ بيت گرامي رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) يعني امام ‌علي (عليه السلام)، فاطمه زهرا (سلام الله عليها)، امام حسن (عليه السلام) و امام حسين (عليه السلام) ديده مي‌شود و در مرتبه بعدي نام حدود 110 تن از صحابه پيامبر اسلام(4) به چشم مي‌خورد كه در اين ميان، نام افرادي شاخص از ميان صحابه همچون:

1-     ابوبكر بن ابي­‌قحافه
 

2-     عمر بن ‌الخطاب
 

3-     عثمان بن عفان

4-     عايشه بنت ابي‌بكر
 

5-     سلمان فارسي
 

6-     ابوذر غفاري

7-     عمار ياسر
 

8-     زبير بن‌ عوام
 

9-     عباس بن عبدالمطلب

10- ام سلمه
 

11- زيد بن ‌ارقم
 

12- جابر بن عبدالله‌ انصاري

13- ابوهريره
 

14- عبدالله ‌بن ‌عمر بن ‌الخطاب


پاسخ : حارث بن نعمان فهرى خود تقاضاى عذاب كرد و آنقدر مغرور بود كه مى پنداشت كه قدرتى وجود ندارد تا او را كيفر دهد. وقتى رسول خدا(ص ) به او فرمود اعلام ولايت اميرالمؤ منين (ع ) و فرمان بيعت عمومى به دستور خدا انجام گرفت و من وظيفه اى جز ابلاغ و اجراى آن نداشتيم .
نعمان پس از شنيدن اين جواب ، خشمناك شده سر به آسمان بلند كرد و گفت : (خدايا اگر آنچه را كه محمد درباره على مى گويد از طرف تو است ، و به امر توست ، سنگى از آسمانى بر من فرود آيد و مرا عذاب كند) هنوز سخنان حارث بن نعمان به پايان نرسيده بود كه از آسمان سنگى بر او فرود آمد و او را به هلاكت رساند كه آيات 1 و 2 سوره معراج نازل شد.
 


زمين و آسمان تبريز نورباران بود. بوى گل محمدى در فضاى شهر پيچيده بود. بوى بهار مىآمد. تبريز در شبى رؤيايى به سر مىبرد. صداى حمد و تهليل و تكبير از همه جا بلند بود. على عليه السلام آن شاهكار آفرينش از خداى كعبه مولودى خواسته بود، خجسته، تا ياد حماسه بزرگ غدير را زنده كند. باغبان آفرينش، نداى على عليه السلام را چگونه بىپاسخ مىگذاشت؟ على عليه السلام نور خدا، اميد امت، فيض حق بود. دعايش مستجاب مىگرديد. خطه شيران، تبريز به اميد طلوع بامدادى بود كه ناگه بانگ تكبير مؤذن، شب را شكست و از نور خبر داد. هزار و سيصد و بيست سال از هجرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله، از مكه به مدينه مىگذشت كه "آقا ميرزا احمد" صاحب پسر شد. سر به خاك سائيد و طلوع آفتاب زندگى در خانه‌اش را سپاس نهاد. در كنار بستر كودك جاى گرفت، بغل كرد، بوسيد و بوئيدش. اشك شوق از ديدگانش ‍بسان مرواريدى بر گونه كودك غلطيد. سيماى طفل با جذبه و نورى كه در آن بود، پدر را از خود برده بود. چشم از رخ فرزند برنمىداشت. پدر نام فرزندش را "عبدالحسين" ناميد تا در سير امامت و شهادت و حماسه و ايثار گام نهد و بدين صورت عشق وافر خود به پيشواى سوم شيعيان را از خود متبلور ساخت . 
سوره تربيت
روزها گذشت. فرزند به دوره‌اى از زندگى رسيد كه مىتوانست تعاليم پدر را به جان بپذيرد. او مىخواست بداند؛ بياموزد و در هستى انديشه كند. نخست آموزه‌هاى مادر را فراگرفت. آيات قرآنى و سوره‌هاى كوتاهى كه با اوزان مخصوص جان او را صيقلى مىداد. تا نوبت به تعاليم پدر شد. آقا ميرزا احمد از دانشمندان نامى تبريز كه در سال 1287 هجرى قمرى در قريه "سردها" از نواحى تبريز متولد شده بود. از سال 1304 براى ادامه تحصيل به شهر آمده و بعد از فراگيرى مقدمات، در محضر درس علامه بزرگوار مرحوم حاج ميرزااسدالله حضور يافت. و به مرتبه‌اى از دانش ‍ پژوهى رسيد كه صلاحيت علمى آن بزرگ از طرف زعيم بزرگوار حضرت آية الله ميرزا على آقاى شيرازى و فقيه برجسته حاج ميرزا على ايروانى مورد تاييد واقع شد. علم و عمل از وى شخصيتى برجسته ساخته بود. حسن سيرت، آراستگى طبيعت و پرهيزكارى وى زبانزد خاص و عام بود. 
وى اكنون تربيت فرزند خويش را بر عهده مىگرفت تا به نيكى به بار آيد و با دين محمدى و آئين علوى آشنا گردد. عبدالحسين به چنين پدرى افتخار مىكرد و خداى را سپاس مىگفت كه در خانه علم و تقوا تولد يافته و تربيت مىشود. 
آموزش علوم توسط پدر شروع شد و در طى سال‌ها آموزش ادبيات فارسى و عربى، منطق، فقه و اصول انجام گرفت. عبدالحسين همانگونه كه دروس ‍ متداول حوزه‌هاى علميه را فرامىگرفت و به حفظ اشعارى چون "الفيه ابن مالك" در علم نحو مىپرداخت، در سايه هدايت پدر، اشعارى هم از بزرگان دين حفظ كرد. از اولين شعرهايى كه پدر، فرزند و شاگردش را به آموختن و حفظ آن تشويق كرد، شعرى از حضرت على عليه السلام بود. او مىدانست همانگونه كه براى علم نحو ابياتى قرار داده شده است تا با حفظ آنها اصول آن علم به آسانى در دست باشد، بايد اصول اعتقادات را هم از اين طريق به شاگردان مكتب توحيد آموخت . 
عبدالحسين كتاب‌هاى مختلفى در حديث و اعتقادات را نزد پدر خواند و از آنها بهره برد. و مسايل مشكل را با استاد در ميان نهاد و به حال آنها پرداخت. اهتمام به قرآن و حديث، به خصوص به نهج البلاغه، وى را عاشق امام على عليه السلام كرد. چه نيك به يادداشت آن سخن گرانمايه را كه: «هيچ آيه‌اى در قرآن كريم نيست كه اول آن "يا ايهاالذين آمنوا" باشد، مگر آن كه على ابن ابيطالب عليه السلام سردار مخاطبان آن آيه و امير و شريف و اول ايشان است .» 
قرآن و نهج البلاغه دو كتاب گرانقدر براى اين محصل جوان بود. وى اين دو كتاب را بارها مطالعه كرده و در معانى آن دقيق شده بود. گاهى در مطالعه اين دو كتاب مىگريست و نم نم اشك بر گونه‌اش جارى مىشد و چون دُرّى گرانمايه در سينه وى نهان مىگرديد. 
جد وى "مولى نجفعلى" مشهور به "امين الشرع" از اهالى آذربايجان بود كه سال 1275 هجرى قمرى متولد شده و خويشتن را به علم و ادب و پاك و پرهيزكارى آراسته بود. آن بزرگ شيفته جمع آثار ائمه اطهار عليهم‌السلام بود. از آنجا كه از ادب فارسى و تركى بهره وافر برده بود، قصايدى چند به اين دو زبان داشت . خانواده عبدالحسين به مناسبت شهرت جدش به "امينى" معروف شده بود. 
عبدالحسين هم راهى را در پيش گرفته بود كه امين شرع و مدافع اسلام ناب محمدى و علوى باشد. 
قيام سرو
عبدالحسين چهارده ساله بود كه شيخ محمد خيابانى بر ضد استعمار شوم انگلستان قيام نمود. پيش از نهضت خيابانى، انقلاب مشروطيت روى داده بود، انقلابى كه مردم تبريز در آن نقش مهمى بر عهده داشت. اينك خيابانى به پاس حرمت خون شهيدان، با قيامى ديگر مىخواست با كج روىها مقابله نمايد. لذا شانزدهم رجب 1338هجرى قمرى برابر هفدهم فروردين 1299هجرى شمسى بر ضد دولت ارتجاعى وثوق الدوله و امپرياليست‌هاى انگليسى قيام كرد. اين قيام به شهرهاى ديگر آذربايجان هم سرايت نمود و ادارات دولتى يكى پس از ديگرى به تصرف انقلابيون در آمد. شش ماه اداره شهر بر عهده كميته ملى به رهبرى خيابانى بود. مبارزى كه با انگليس، روس، آلمان عثمانى مقابله كرده و از استقلال موضع برخوردار بود. 
با سقوط وثوق الدوله، مشيرالدوله پيرنيا به نخست وزيرى رسيد و حاجى مخبرالسلطنه هدايت را به تبريز فرستاد تا آن مجاهد خستگى ناپذير را دفع نمايد. عصر بيست و هشتم ذيحجة الحرام مركز انقلابيون از بين رفت و بعد از سه روز وى را در خانه شيخ حسن ميانجى به شهادت رساندند. 
عبدالحسين كه با سخنان شيخ و انديشه و افكار متعالى وى آشنايى داشت، چون ديگر دوستدارانش عزا گرفت و از پدر آموخت كه بايد پس از قيام و شهادت با مكتب دعا، فرهنگ سياسى اجتماعى اسلام را در جامعه نشر داد. 
هجرت عشق
سال 1342 هجرى بود. عبدالحسين بيست و دو سال در كنار پدر با نشست و برخاست او و درس‌هاى علمى و عملىاش، با اسلام و قرآن آشنا شده بود و از محضر بزرگان ديگرى چون جناب حاج سيدمحمد مؤلف "مصباح الساكين" مشهور ره "مولانا" و جناب حاج سيدمرتضى خسروشاهى صاحب "اهداء الحقير در معنى حديث غدير" و جناب شيخ حسين مؤلف "هدية الانام" بهره‌هاى علمى برده بود. 
عشق به امام على عليه السلام و علاقه به تحصيلات عالى وى را به كوى عشق هدايت كرد."نجف اشرف" شهرى كه سابقه تاريخى آن بر همگان روشن است. حوزه علميه نجف از دير باز جايگاهى براى رشد و تعالى دانشجويان علوم اسلامى بود و اينك مسافر عاشق مىخواست به شهر علم وارد شد. عبدالحسين داستان هجرت را با پدر در ميان نهاد. پدر بر قامت برومندش نظرى انداخت و با ديدگانى اشكبار بر هجرت فرزند پاسخ مثبت داد. پدر از نداى امام آگاه بود و از جاذبه على عليه السلام حكايات فراوانى به خاطر داشت. چگونه مىتوانست عاشق را از معشوق دور نگاه دارد؟ كه او بىعشق افسرده مىشد و اين بر پدر سخت گران بود. پدر لذت ديدار و همنوايى با فرزند را از دامن شست و وى را به امام على عليه السلام بخشيد و فرزندش ‍امام حسين عليه السلام همانگونه كه فرزند از لذات مادى به حيات جاويد رو آورده بود. 
امينى هواخواه على عليه السلام بود و خود مىدانست كه على عليه السلام او را به شهر خويش فراخوانده است از اينرو ملامت سرزنشگران و كوردلان را به هيچ انگاشت و زير لب زمزمه مىنمود: 
ملك در سجده آدم، زمين بوس تو نيت كرد         كهدرحصنتولطيفىديدبيشاز حد انسانى 
شهر نجف با سابقه ديرينه از عصر شيخ طوسى مهد علم و تقوا و فضيلت بود و بزرگ دانشگاه عالم تشيع محسوب مىگشت و با آشفته بازارى كه در ايران - در آغاز كودتا و سپس سلطنت رضاخان - به وجود آمده، محل مناسبى براى تحصيل به شمار مىرفت. و امينى در صدد بود با تحصيل در عتبات به جهاد علمى پردازد، عالمى فريادگر شود و مسير حق را تداوم بخشد. وى با هجرت به نجف در صدر تكميل معارف الهى بود. از اينرو در مكتب درس حضرات آيات سيدمحمد فيروز آبادى - متوفى 1345 هجرى قمرى - و سيد ابوتراب خوانسارى - متوفى 1346 هجرى قمرى - حاضر شد. 
سپاه شقايق
شيخ مصلح سرزمين عشق، امينى در روزگارى به شهر على ابن ابيطالب عليه السلام وارد شده بود كه با از هم پاشيدن امپراطورى عثمانى، عراق به دست انگليس‌هاى ناپاك افتاده بود. وى هنوز شهداى انقلاب مشروطيت را به خاطر داشت كه با مظلوميتى ديگر مواجه شد و در صدد برآمد تا ياد شهيدان راه فضيلت، امت متفرق اسلامى را به وحدت و اخوت اسلامى دعوت نمايد. چرا كه خون شهيدان رايج‌ترين سكه تاريخ بشريت در راه آزادى و استقلال و امت اسلامى است . و اين سكه طلايى نه در ضرابخانه‌هاى آزاديخواهان، بلكه در ضرابخانه‌هاى مستبدان به نفع امت اسلام زده شده است. 
علامه امينى زندگى شهداى راه حق و فضيلت را اولين تاليف خويش قرار داد تا با جمع‌آورى گل‌هاى بوستان فضيلت امت اسلامى را به بزرگ آرمان الهى سوق دهد. آرمان والايى كه براى تحقق آن رادمردان بسيارى وضوى خون ساخته بودند و در محراب عشق به نماز ايستادند. 
علامه امينى در اولين تاليف خويش ابداع و ابتكارى به كار برد كه پيش از آن كسى به انجامش موفق نشده بود. با تاليف گرانبهاى"شهداء الفضيله" گوى سبقت را از همگان ربوده و بر گذشتگان و معاصران خويش برترى يافت. از كتاب‌هاى قديمى كه در معرض نابودى و فراموشى بود گزارشاتى درباره علماى گذشته و قريب العهد فراهم آورده و به جاودانگى رساند. بدين منظور بار سفر بسته و كشورها را پيموده تا با رنج بسيار، كه براى هر كس ‍ تحمل پذير نيست، اين مجموعه از شرح حال را گرد آورد. كتابخانه‌هاى ايران و عراق را زير پا گذاشته و در كتاب‌هاى خطى كمياب به دنبال مردانى گشت كه به راه حق شهيد گشته‌اند، وى پس از صرف سال‌ها و ماه‌ها اين مهم را به انجام رساند و پس از اين تاليف به عنوان مجاهدى نستوه زبانزد خاص و عام شد. 
برخى از دانشمندان اسلامى كه با تقريظ‌هاى خود، اين اثر جاودانه را ستودند عبات‌اند از: 
 1-بزرگ مرجع شيعه آية الله سيدابوالحسن اصفهانى.
2-آية الله العظمى حاج آقا حسين طباطبايى قمى .
3-آية الله شيخ محمدحسين غروى اصفهانى.
4-علامه محقق شيخ آقا بزرگ تهرانى .
به اين ترتيب علامه امينى، با "شهداء الفضيله" مواضع صد و سى تن از علماى دين و پيروان على عليه‌السلام و آل على عليه السلام را از قرن چهارم تا چهاردهم به رشته تحرير در آورد. تا امت اسلامى همچنان سرفراز و استوار در مقابل فتنه‌هاى دشمنان ايستادگى نمايند. 
زمانى كه استعمارگران با ترتيب دادن جنگ‌هاى جهانى در صدد برآمدند تا ملل اسلامى را مورد تجاوز قرار داده و جزو مستعمرات خويش درآورند. امينى با تاليف كتاب شريف شهداء الفضيلة؛ بزرگ اسوه‌هاى شجاعت و ايثار را در مقابل مردم غيور مسلمان سامان داد و آنان را به پايدارى و استقامت فراخواند. 
در اين دوره است كه مجتهد مجاهد تبريز، آقا ميرزا صادق تبريزى (1274 - 1351) عليه فساد و استبداد رضاخانى نهضت را شكل مىدهد و آية الله العظمى حاج آقا حسين قمى (1282 - 1366) نهضت خراسان را رهبرى مىنمايد و آية الله كاشانى كه تازه از عراق و جبهه جنگ عليه انگليس ‍ به ايران آمده است، حركت سياسى خود را در مقابل استبداد رضاخانى آغاز نموده است. 
غواص بحر معانى
علامه امينى به عنوان محدث، مفسر، فيلسوف و متكلم و فقيه دست به تحقيقات دامنه دارى مىزند. شيخ بزرگوار در صدد است فلسفه سياسى اسلام را در هر صورت ممكن براى مردم كوچه و بازار هم قابل فهم نمايد. هر چه كه بعضى از بزرگان علم هم از آن غافل مانده‌اند. 
با تحقيق و تعليق بر كتاب "كامل الزيارات" ابن قولويه قمى كه از مشايخ شيعه محسوب مىگردد، معتبرترين متون زيارات را در اختيار امت اسلامى قرار مىدهد و با تاليف "ادب الزائر لمن يمم الحائر" كه شرح آداب زيارت حضرت امام حسين عليه السلام است، فلسفه زيارت را بيان مىدارد. 
در اين باره شيخ مصلح، عبدالحسين امينى سالهاست كه در پاى مكتب درس اساتيد بزرگى نشسته و فقه و اصول و فلسفه و كلام اسلامى را فراگرفته است. از اين رو "ثمرات الاسفار" را در دو جلد فراهم مىآورد و بر "رسائل" و "مكاسب" شيخ اعظم انصارى حاشيه مىنويسد. همچنين رساله‌اى درباره "نيت" مىنگارد و رساله‌اى در بيان "حقيقت زيارت"، تا به علماى پاكستان پاسخ داده باشد و "رساله‌اى در علم دراية الحديث." 
علامه امينى با تاليفات گرانقدر خويش بنيه علمى و نهاد وقاد خود را در معرض معاصران قرار مىدهد و از حضرت آية الله العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى و حضرت آية الله علامه حاج ميرزا محمدحسين نائينى و حضرت آية الله العظمى شيخ عبدالكريم حائرى و حضرت آية الله شيخ محمدحسين كمپانى اصفهانى، اجازه اجتهاد دريافت مىدارد. و به زادگاه خويش تبريز باز مىگردد تا امين الشرع ديار خويش باشد. اما دل او دگربار آهنگ نجف مىكند. 
اينك او رو به قرآن كريم آورده است تا برنامه زندگى بشر و سعادت و خوشبختى و كام روائى وى را از كتاب الهى استخراج نمايد. شاگرد مكتب وحى آياتى از كتاب مبين را برمىگزيند و به تفسير آن مىنشيند. 
-سوره اعراف، آيه 172، "ميثاق الاول. "
- سوره اعراف، آيه  180. 
- سوره واقعه، آيه 7 .
- سوره مؤمن، آيه 11.
آنگاه "العترة الطاهرة فى الكتاب العزيز" را مىنگارد و حق اولويت و مولويت خاندان رسالت را تبيين مىنمايد. 
شهر آرمانى غدير
تاليف رسالات گوناگون، جان شيفته وى را خشنود نساخت. لذا بر آن شد، مدينه فاضله اسلامى را به صورت منقحى امت اسلامى عرضه دارد و داستان سال دهم هجرت را در خاطره‌ها زنده كند و آن زمانى است كه استعمارگران با حيله‌هاى خاص خود امپراطورى عثمانى را از بين برده‌اند و در عرصه عقيدتى دولت سنى مذهبى را كه به عنوان حكومت اسلامى بر سرزمين پهناورى حكومت مىكرد، از صحنه خارج ساخته‌اند. علامه امينى به عنوان آسيب شناس اجتماعى، اينگونه تشخيص داد كه با زوال دولت عثمانى نبايد به دولت‌هاى استعمارگر اجازه داد، تا جايگزين دولت؛ ولو ظاهر اسلامى شوند. 
از ديدگاه او، امت اسلام كه با زوال دولت 623 ساله عثمانى روبرو گشته است، و تلخىهاى بسيار چشيده، بهتر است، نظام مدينه فاضله اسلامى را كه در آن اصل بنيادى غدير مطرح است، تجربه نمايد. نظامى كه پيامبر جز به آن سفارش نفرموده است . 
علامه امينى با تاليف "الغدير" خاطرات عصر نبوى را تجديد مىكند، عصرى كه سرورى از آنِ امت قرآنى است و رسول اكرم صلى الله عليه و آله رهبرى آن را بر عهده دارد و بعد از خود، ولايت على بن ابى طالب عليه السلام را معرفى كرده است . 
امينى، احياگر سنت نبوى ، با "الغدير" جلوه‌هاى شوكت و عظمت امت اسلامى را در خاطره‌ها زنده مىدارد و اصل اصيل و محور حكومت قرآنى، جريان غدير خم را يادآور مىشود. 
امينى در عصرى زندگى مىكند كه شكست دولت عثمانى روى داده است. شكستى كه اگر"اصل غدير" و رهبرى امت آنگونه كه پيامبر اسلام و قرآن كريم فرموده، اجرا مىگرديد، روى نمىداد و انگليس را جرات آن نبود كه عراق را جزء مستعمرات خويش درآورد. 
امينى احياگر مدينه فاضله قرآنى، با قرآن و حديث و شعر و حماسه، مبانى فلسفه سياسى اسلام را به جهانيان ابلاغ نمود. وى علاوه بر اين كه با رجوع به قرآن و سنت و رعايت موازين "سندشناسى" و "نقدحديث" حقائقغيرقابلانكارىراپيشچشمامت اسلامى نهاد و مساله اختلاف اهل يك كتاب و قبله را از ميان برداشت. جهانيان را به اين مساله واقف ساخت كه فلسفه امامت و رهبرى از اصول شناخته شده تشيع، از مبانى اصيل اسلامى است كه با رعايت آن حكومت اسلامى برقرار مىگردد، آنگونه كه در صدر اسلام رسول اعظم الهى و امير مؤمنان با تكيه به اين اصل، حكومت اسلامى را بنياد نهاده و حيات سياسى اسلام را استمرار بخشيدند. 
علامه مصلح با نقد آثار و تاليفات كسانى چون "ابن تيميه"، "آلوسى"، "قصيمى" و "رشيد رضا" در صدد برآمد وحدت و اخوت اسلامى را در جهان اسلام بگستراند و تخم‌هاى نفاق و تفرقه را بخشكاند. وى در پى اسناد حديث غدير، بيست و چهار كتاب تاريخى، بيست و هفت محدث و چهارده مفسر قرآن و هفت متكلم اسلامى را مىيابد كه به نقد حديث غدير پرداخته‌اند. آنگاه راويان حديث غدير از صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله را به ترتيب حروف الفبا ذكر مىكند. 
وى يكصد و ده تن از اصحاب را نام مىبرد كه حديث غدير را روايت كرده‌اند و به نام هشتاد و چهار تابعى اشاره مىنمايد. سپس طبقات راويان حديث غدير از علما را بر مىشمارد از علماى قرن دوم هجرى تا قرن چهاردهم سيصد و شصت تن را ذكر مىكند كه به نقل از حديث شريف غدير موفق شده‌اند و علامه مجاهد براى يافتن مدارك معتبر بارها به اقصى نقاط جهان مسافرت مىنمايد تا آنچه را كه از دين الهى در مورد خلافت كبرى فرود آمده، به امت اسلام برساند. وى نخست در كتاب گرانقدر الغدير به آياتى كه در خصوص اميرمؤمنان على عليه السلام فرود آمده، مىپردازد، برخى از اين آيات نورانى عبارتند از: 
آيه تبليغ، آيه اكمال دين، آيات سوره معارج، آيه ولايت، سوره هل اتى . همچنين احاديث نبوى و سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله را با آميختگى شگرفى در آغاز و انجام سخن و يا در مقام استدلال و تاييد و تضمين يادآور مىشود كه بعضى از اين احاديث به قرار زير مىباشند: 
حديث غدير و ولايت، حديث اخاء، حديث منزلت، حديث ثقلين، حديث على مع الحق و الحق مع على، حديث تبليغ، حديث انذار العشيرة، حديث ان عليا اول من اسلم و آمن و صلى، حديث ردالشمس، حديث سد الابواب، و صدها حديث ديگر كه در فضل و بزرگى وصى بر حق حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله، بر زبان پيامبر اسلام جارى گشته است . 
دكتر سيدجعفر شهيدى كه خود در نجف و تهران از ياران آن فرزانه بود، نقل مىكند كه روزى علامه امينى به من گفت: 
«براى تاليف "الغدير" ده هزار جلد كتاب خوانده‌ام.»
وى در ادامه سخن مىگويد: 
"او مردى گزافه گو نبود. وقتى مىگفت كتابى را خوانده‌ام، به درستى خوانده و در ذهن سپرده و از آن يادداشت برداشته بود." 
علامه نستوه پس از بررسى اسناد حديث غدير و اثبات واقعه مهم عصر نبوى، شاعران چهارده قرن را كه از سفره قرآن توشه برداشته بودند، به شهادت آورد. تا هم يادى از نام آوران و مبارزان مكتب ارجمند علوى كرده باشد و هم فضايل امام على عليه السلام، وصى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله را به اثبات رساند. وى ادب متعهد شيعى را يكى ديگر از حجت‌هاى واقعه غدير دانست و براى فراهم آوردن شعر بزرگ مردان فضيلت سال‌ها تلاش پيگير نمود. تا علاوه بر گردآورى شعر حماسه سرايان غدير، اشتباهات عمدى محققين مغرض را بر ملا سازد. 
سال 1364 / 1324 چاپ اول كتاب الغدير در نجف آغاز مىشود و تا نُه جلد آن به طبع رسيده و در سراسر ممالك اسلامى و غير آن منتشر مىگردد. با انتشار كتاب گرانمايه "الغدير" سيل نامه‌ها و ستايش‌ها به دانشمند فرزانه و علامه خبير ارسال مىشود. اين تقريظ‌ها گاه از دانشمندان بزرگ شيعه و اهل سنت است و گاه از پادشاهان كشورهاى اسلامى . 
نكته واحدى كه در تمام ستايش‌ها به چشم مىخورد. پذيرش غدير است به عنوان محور حركت اسلامى و بنيان حكومت دينى و مذهبى اسلام . پادشاهى فرصت طلب درصدد هستند تا اين جنبش دينى را به نفع خود به پايان رسانند ولى دانشمندان از جايگاهى بىغرضانه به مساله مىانديشند و در حقيقت زنجير متصل به وحى را بعد از قرن‌ها به راهنمايى مصلح بزرگ حضرت علامه امينى مىيابند. 
شيخ محمد سعيد دحدوح از دانشمندان متتبع و امام جمعه و جماعت "اريحا" از نواحى حلب نامه‌اى اديبانه به مؤلف "الغدير" نگاشته و در آن اينگونه مىگويد: 
«آقاى من، كتاب "الغدير" را دريافت كردم و آن را مورد مطالعه قرار دادم ... قبل از آن كه در امواج انبوه معانى آن وارد شوم نيروى فكر و انديشه‌ام در آن شناور گشت و شمه‌اى از آن را با ذائقه روحى خويش چشيدم. احساس نمودم كه اين همان يگانه سرچشمه و منبع آب گوارائى است كه هرگز دگرگون نشود. اين منبع جوشان معانى از آب باران صاف تر و گواراتر و از مُشك خوشبوتر است... .» 
بوستان هدايت
صاحب الغدير سال 1373 هجرى قمرى، هشت سال پس از انتشار نخستين جلد "الغدير" به تاسيس كتابخانه‌اى اقدام نمود كه نام آن را "مكتبة الامام اميرالمؤمنين عليه السلام" نهاد و در روز عيد غدير افتتاح كرد. آغاز فعاليت اين كتابخانه با 42000 جلد كتاب خطى و چاپى بود. در تاسيس اين كتابخانه نسخه‌هاى خطى از كتابخانه‌هاى معتبرى تهيه شد كه شمارى از آنها به قرار زير مىباشند. 
-كتابخانه ناصريه، 000/30 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه مدرسة الواعظين، 000/20 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه سلطان المدارس، 000/5 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه معتازالعلماء، 000/18 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه فرنگى محل، 000/9 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه ندوة العلماء، 000/60 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه اميرالدولة، 000/110 جلد كتاب، لكنهو.
-كتابخانه دانشگاه اسلامى عليگره، 000/500 جلد كتاب، عليگره.
-كتابخانه عمومى رظلا، رامپو.
-كتابخانه خدابخش، 000/50 جلد كتاب، پتنه.
-كتابخانه عمومى دانشگاه عثمانى، 000/111 جلد كتاب، حيدرآباد.
-كتابخانه عمومى آصفيه، 000/125 جلد كتاب، حيدرآباد.
-كتابخانه سالار جنگ، 000/52 جلد كتاب، حيدرآباد.
و اين غير از آن كتابخانه‌هاى خصوصى و عمومى است كه در ايران و عراق ديده و استفاده شده بود. 
بايست‌هاى جهان تشيع
علامه مصلح در طى سال‌هاى متمادى با جهان تشيع و تاريخ پرفراز و نشيب آن آشنايى كامل داشت. او به مقدار هر حرفى از كتاب الغدير تجربه اندوخته بود و نانوشته‌هايى داشت كه بايد در جامعه پياده مىشد، تا نظام اجتماعى، نظام الهى گردد. 
زمانى كه علامه امينى از "دارالتبليغ قم" ديدن كرد و برنامه‌هاى آن مؤسسه در اختيار ايشان قرار گرفت، فرمودند: 
«بايد درسى تحت عنوان "ولايت" غير از آنچه كه در تدريس علم كلام و اعتقادات مطرح مىشود، به طلاب آموزش داده شود.»
اين حرف جز از ژرف نگرى مصلح اجتماعى چيز ديگرى نيست. علامه امينى براى احياى بنيان فلسفه سياسى اسلام تدريس مبحث ولايت را امرى ضرورى تشخيص داده بود و آموزش آن در محدوده كتب كلامى و اعتقادى را كافى و وافى نمىدانست . 
وى با مشكلات تاليف و نشر كتاب آشنا بود و در اين انديشه بود تا با تاسيس "دارالتاليف" - خانه نويسندگان - رفاه مورد نياز محققين را در اين مكان فراهم آورده و نويسندگان بدون هيچ آشفتگى خيال به تحقيق و تاليف مشغول شوند و اگر تاليف مناسب حوزه كارگردانندگان آن بود، خود به چاپ و نشر آن اقدام نمايند. 
از طرفى ديگر در طى تاليف الغدير به نشريات بسيارى در اقصى نقاط جهان برخورد نموده بود كه درباره اسلام سخنى داشتند. علاوه بر آن در صدد بود مجمعى تاسيس نمايد تا اين نشريات گردآورى شده و مورد ارزيابى قرار گيرد. مباحثى كه درباره اسلام، فرق اسلام، تاريخ، جغرافيا، فلسفه، كلام ادبيات، اخلاق، حقوق، اقتصاد، تفسير قرآن كريم، سياست و حكومت و ديگر علوم و صنايع اسلامى و... مىشود به دقت مورد مطالعه قرار گيرد و سره از ناسره شناخته گردد. 
حضرت علامه امينى با مطرح نمودن ولايت و امامت و بحث‌هاى عميق علمى و كاوشگرانه پيرامون آن از نخستين متفكران اسلامى بود كه به "ولايت فقيه" در عصر غيبت رسيد و بحث و درس اختصاصى پيرامون آن را امرى لازم و ضرورى دانست. و حكومت را از آن ولى فقيه به حساب آورد و گفت : 
«ديگران غاصبند و اين مقام، حق مسلم آن فريادگر است. »
و در جاى ديگر به صراحت هر چه تمام‌تر ندا برداشت: «الامام الخمينى ذخيرة الله للشيعة» ؛ امام خمينى ذخيره خدا براى جهان تشيع است. 
چه او از طلوع فجر صادق خبر داشت و رسالتى كه بر دوش مجدد قرن نهاده شده بود. از اين رو شاگردى تربيت كرد چونان حضرت نواب صفوى تا حكومت علوى را فرياد زند و با ياران خويش پايه‌هاى حكومت غاصبان را به لرزه افكند. 
نماز آخر
تلاش بىپايان، معمار مدينه غدير را دچار فتور جسمى كرد و بيمار شد. بيمارى اندك اندك رو به فزونى گرفت. وى از كار باز ماند. كتاب از جلو ديدگانش دور شد و قلم از حركت ايستاد. بيمارى و بسترى شدن علامه حدود دو سال به طول انجاميد و معالجات خارج از كشور هم مفيد واقع نشد تا اين كه آيتى از آيات الهى و عاشقى از عاشقان ولايت و مجاهدى نستوه روز جمعه 12 تيرماه 1349 برابر 28 ربيع الثانى 1390 هجرى قمرى نزديك ظهر به درود جهان گفت. وى كه همواره در نماز بود و جز به عبادت خداى كعبه و خدمت به مولود آن كارى ديگر نداشت، در شصت و هشت سالگى از دنيا رفت و جهانى را در غم ارتحال خويش فرو برد. 
الغدير وى چراغ خانه دل‌هاى با صفا شد و مشعل هدايت امت اسلامى.

 

X