درياچه نمك حوض سلطان در ۴۰ كيلومتري شمال شهرستان قم و ۸۵ كيلومتري جنوب تهران  و در حاشيه بزرگراه تهران- قم قرار دارد. اين درياچه به مساحت تقريبي ۲۴۰ كيلومتر مربع در شمال شرق شهرستان قم واقع شده‌است و رشته كوه‌هاي البرز درشمال آن قرار دارد.

وسعت و شكل درياچه متناسب با ورود آب و ميزان بارندگي آن درفصول مختلف سال متفاوت است. درمواقع بارندگي و ذوب برفهاي ارتفاعات اطراف، چون بر ميزان آب ورودي افزوده مي‌شود، وسعت آن زياد و در غير از اين ايام، وسعت آن كم مي‌شود. بدين ترتيب سطح آب درياچه پيوسته در نوسان است. اين درياچه از دو چالهٔ جدا از هم تشكيل شده‌است. چالهٔ غربي به نام حوض سلطان و چاله شرقي به نام حوض مره‌است كه به‌وسيله يك آبراهه به هم وصل مي‌شوند. در فصول پر آب ابتدا چاله مره پر مي‌شود و سپس آب اضافي وارد حوض سلطان مي‌شود.
 

در گذر از اتوبان تهران-قم اين درياچه سفيدرنگ را مي بينيد، اگر با طبيعت و شگفتي‌هاي آن بيگانه باشيد، تنها نظر ساده‌اي به آن انداخته و گذشته‌ايد و اگر اهل طبيعت باشيد ذهنيت‌هايي چون مرداب باتلاق و نمك و... شما را از نزديك شدن و حتي يك برنامه پياده‌روي ساده در اطرافش بر حذر مي‌دارد  و ذهنيت نمك و... مخصوصا دركنار جاده بودنش درياچه را به صورت يك منظر ساده و يك برنامه خسته‌كننده تداعي مي‌كند ولي اگر دل به دريا بزنيد و سفري به اين درياچه داشته باشيد نه تنها اين ذهنيت شكسته مي شود، بلكه يك راهپيمايي به يادماندني در كوير و درياچه خواهيد داشت، راهپيمايي از نوع ديگر در ميان درياچه و آب. از كنار جاده تا شروع پياده‌روي در داخل آب حدود 1.5 ساعت راه مي‌باشد. (كه بسته به ماه اجراي برنامه، ساحل درياچه تا حدودي عقب يا جلو مي‌رود) در ضمن بهتر است در طرف ديگر درياچه نقطه‌اي نشان شود تا مسير دچار انحراف نشود (در صورت عدم وجود قطب‌نما و GPS) قبل از درياچه با زمين بسيار هموار و بدون برجستگي روبه‌رو مي‌شويم كه بسيار زيبا مي‌باشد. با رسيدن به كرانه درياچه ابتدا با زمين كمي گل روبه‌رو مي‌شويم كه جاي هيچ نگراني از مرداب و فرورفتگي زياد نخواهد بود. سپس وارد درياچه خواهيم شد كه شروع پياده‌روي در داخل درياچه مي‌باشد. عمق آب در فصل مناسب برنامه حداكثر تا زير زانو مي‌باشد. كف درياچه برخلاف انتظار بسيار سفت و از بلورهاي نمك تشكيل شده است و آب درياچه بسيار زلال مي‌باشد. بهترين مسير جهت پياده‌روي عرض درياچه مي‌باشد. مدت زمان طي كردن عرض درياچه به طور متوسط حدود 5 ساعت مي‌باشد. با رسيدن به طرف ديگر درياچه مي‌توانيد از همان مسير برگرديد يا به جهت ديگر تغيير مسير داده يا هر نوعي كه مايل هستيد برنامه را طرح‌ريزي كنيد و از درياچه لذت ببريد. در پايان برنامه تعجب‌ مسافران گذري از وضعيت نمكي (شوره زده) شما قابل توجه مي‌باشد. به همراه داشتن لباس و كفش اضافه در اين برنامه الزامي مي‌باشد تا با خيال راحت دل به آب زده و از قدم زدن در داخل درياچه لذت كافي ببريد. آب موجود در محل، جهت شرب مناسب نمي‌باشد. آب به ميزان كافي به همراه خود داشته باشيد. بهترين زمان با توجه به شرايط جوي و ميزان مناسب حجم آب درياچه جهت اجراي برنامه اواخر اسفند و اوايل فروردين مي‌باشد. ديرتر از اين زمان با كم شدن آب و گرم شدن هوا مواجه خواهيد شد.
 

رود كارون پرآب‌ترين و بزرگ‌ترين رودخانه ايران است.

اين رود با طول ۹۵۰ كيلومتر طولاني‌ترين رودي ا‌ست كه تنها در داخل ايران قرار دارد و در عين حال تنها رودخانه ايراني است كه به آبهاي بين‌المللي و اقيانوس‌هاي جهان ارتباط دارد.

كارون تنها رود ايران است كه بخشي از آن قابل كشتيراني است و آب آشاميدني ‌شهر اهواز از رودخانه كارون تامين مي‌شود.

كارون از يك طرف در خرمشهر از طريق مصب خود به اروند رود كه رودخانه‌هاي دجله و فرات از كشور عراق نيز به آن مي‌ريزند وصل مي‌شود و از طرف ديگر به خليج فارس و اقيانوس هند مرتبط مي‌شود.

ايران از طريق اروند رود و كارون مي‌تواند كالاهاي تجارتي را از طريق كشتي و به وسيله حمل و نقل دريايي كه ارزانترين وسيله حمل و نقل كالاست تا شهرستان اهواز و حتي شهرستان شوشتر برساند و در عين حال كالاهاي ايراني را به جهت صادرات از اين شهرستان‌ها تا بنادر بين‌المللي خرمشهر و آبادان و بندر امام (ره) منتقل كند.

رودخانه كارون رودخانه‌اي است كه از نظر ارتفاع سطح آب و عرض و طول و از نظر جريان و گذر آب و عرض و طول مناسب آبخور جهت عبور كشتي‌هاي كوچك به نام لبخ يا مركب در حد و اندازه رودخانه‌هاي دجله و فرات و براي عبور اين قبيل كشتي‌هاي كوچك كاملا مناسب است.

اين رودخانه در زمان قاجار به شدت مورد توجه انگليس قرار گرفت و آنها كه قبلا در رودخانه دجله و فرات سرويس كشتيراني داير كرده بودند اين سرويس حمل و نقل دريايي را از دجله و فرات از طريق رودخانه كارون تا شهرستان اهواز و حتي تا شهرستان شوشتر نيز برقرار كردند.

آن قسمت از رودخانه كارون كه بين بند قير تا خرمشهر واقع شده و شامل مجموعه آب رودخانه‌هاي كارون و دزاست كه كارون بزرگ خوانده مي‌شود و كشتيراني فقط تقريبا در همين محدوده از كارون امكان پذير است. طول اين مسير حدود 190 كيلومتر است.

در حاشيه اين رود تمدن‌هاي بزرگي از ايران شكل گرفته‌است. سرچشمه شاخه‌هاي اصلي كارون (ارمند و بازفت)، زردكوه بختياري در استان چهار محال و بختياري است ولي شاخه‌هاي فرعي آن از كوه‌هاي مختلف سرچشمه مي‌گيرند مانند خرسان از دنا در استان كهگيلويه و بويراحمد و دز از ارتفاعات لرستان.

اين رود، پس از عبور از مناطق كوهستاني و پر پيچ و خم، در منطقه‌اي به نام گتوند وارد دشت خوزستان مي‌شود.

رود كارون در شمال شوشتر به دو شاخه تقسيم مي‌شود كه در جنوب شوشتر به يكديگر متصل مي‌شوند. مهم‌ترين شاخهٔ فرعي كارون، رود دز است كه در شمال اهواز به كارون ملحق مي‌شود.

رود كارون در مرز ايران و عراق، به اروندرود پيوسته و روانه خليج فارس مي‌شود.


سفيدرود دومين رود بلند ايران است. سفيدرود را در باستان رود آمارد مي‌ناميدند.

اين رود از تركيب 2 رود شاهرود و قزل اوزن در شهر منجيل شكل مي‌گيرد و تا ورود به درياي خزر عرض استان گيلان را مي‌پيمايد.

سرچشمه سفيدرود در كوه چهل چشمه كردستان است و به‌ طرف مشرق رفته داخل ناحيه گروس مي‌شود و در اين محل شعبه ديگري به همين اسم كه از كوه‌هاي پنجه‌علي در شمال‌غربي همدان جاري است، ضميمه آن مي‌شود.

در كتب قديم سپيد رود را با نام هاي گوناگون از جمله: سپيدرود، اسفيدرود، اسبيذروذ، سپيذروذ و سفيدرود خوانده‌اند.

بخشي از سپيدرود را كه از آذربايجان مي‌گذرد به تركي قزل‌ايرماق به معناي رود سرخ مي‌خوانند.

نام اين رود در روزگار هخامنشيان و سلوكيان و اشكانيان و ساسانيان به نام قوم ايراني كه در كنارش مي‌زيستند و آمارد خوانده مي‌شده‌است.

سد سفيدرود، يا سد منجيل در محل پيوستن دو رود قزل‌اوزن و شاهرود و در نزديكي شهر منجيل ساخته شده و براي تنظيم آب اين دو رود براي كشاورزي در دشت گيلان و نيز توليد برق به كار مي‌رود.

اين سد در هنگام ساخت و اوايل دوره بهره‌برداري به سد سفيدرود معروف بود و از سال ۱۳۵۷ تاكنون به سد منجيل معروف است.


رود تجن يا گرماب رود، در استان مازندران جاري است.

رودخانه تجن، رودي است كه در شرق شهرستان سرخس جاري است. اين رود از تلاقي دو رود كشف رود و هريرود بوجود آمده است.

اين رودخانه مانند ديگر رودهاي منطقه دائمي نيستند و در فصول سال با تغييرات ميزان ريزش باران، داراي نوسانات زيادي مي‌باشد.

رودخانه تجن بزرگ‌ترين منبع آب سطحي دشت سرخس مي‌باشد.

رود تجن به طول حدود 140 كيلومتر از كوه‌هاي علي خاني، داراب كوه و سركوه از ناحيه كوهستاني هزار جريب در دامنه‌هاي شمالي رشته كوه البرز سرچشمه مي‌گيرد و با گذشتن از شرق شهر ساري، نزديك آبادي خزرآباد، در 25 متري پايين‌تر از سطح آب‌هاي آزاد به درياي خزر مي‌ريزد.

قسمت علياي تجن در بخش هزار جريب در شهرستان نكا و بخش چهاردانگه و دودانگه در شهرستان ساري، جهت عمومي جنوب شرقي ـ شمال غربي و بستري سنگلاخي دارد و ريزابه‌هاي ببرچشمه و آبتيرچاي از ساحل راست و شيرين رود و سفيدرود و لاجيم از ساحل چپ به آن مي‌پيوندند.

همچنين رود دايمي زارِم رود- ظالم‌رود به طول حدود 100 كيلومتر با جهت عمومي شرقي ـ غربي از ريزابه‌هاي سمت راست تجن است و در حدود 16كيلومتري جنوب شهر ساري به آن مي‌پيوندد.

قسمت سفلاي تجن كه از حدود 8 كيلومتري جنوب شهر ساري (نزديك آبادي تنگه لته) آغاز مي‌شود، در بخش مركزي شهرستان ساري با جهت عمومي جنوبي ـ شمالي جريان دارد و بستر آن ماسه‌اي است.

پوشش گياهي حاشيه تجن در قسمت عليا، درختان جنگلي پهن برگ مانند مازو، توسكا، سفيدار، ليكي، آزاد و انجيلي و در قسمت سفلا، انواع گياهان آبزي حاشيه‌اي است.

تجن در منطقه زلزله خيز البرز قرار دارد. در زمين لرزه سال 1314 پانصدمتر از مسير تجن در نزديكي محل دوسله، در حدود 33 كيلومتري جنوب شرقي شهر ساري، بسته شد.


رودخانه جاجرود در ۳۰ كيلومتري شمال شرق تهران واقع است.

اين رودخانه از شمال‌غرب به طرف جنوب شرق جاري است و از منطقه منشا (كوه‌هاي البرز) به ارتفاعات پايين‌تر جريان داشته و وارد سد لتيان مي‌شود.

رودخانه جاجرود داراي ۴۰ كيلومتر طول و ۷۱۰ كيلومتر مربع مساحت حوضه آبريز است.

اين رودخانه يكي از مهم‌ترين رودخانه‌هاي استان تهران است كه مانند رودخانه كرج از كوه‌هاي كلون بستك، در بلندي‌هاي خرسنگ كوه، سرچشمه مي‌گيرد.

شعبه‌هاي فشم، ميگون، دماوند و آهار به اين رود مي‌ريزند. روي اين رودخانه، سدي به نام لتيان ساخته شده و مانند رودخانه كرج از گردشگاه‌هاي زيباي استان تهران است.

اين حوضه آبريز از سمت شمال و غرب به حوضه آبريز  كرج، از سمت شمال و شرق به حوضه آبريز لار، از سمت جنوب به حوضه  آبريز ايوانكى و از سمت جنوب غرب به حوضه آبريز سولقان محدود مى‌گردد.

با توجه به اينكه رودخانه جاجرود تامين كننده  بخشى از آب شرب  و نيروى برق تهران است، مطالعه رسوبشناسى آن اهميت خاصى دارد.

رودخانه جاجرود در شمال شرق تهران با روند شمال غربى- جنوب شرقى جريان  داشته و به درياچه سد لتيان مى‌ريزد.


رود اترك از كوه‌هاي هزار مسجد در خراسان سرچشمه مي‌گيرد و در خليج حسنقلي در كشور تركمنستان به درياي خزر مي‌ريزد.

اترك رودي خروشان و سيل‌گير با بستر گلي است و با داشتن ۶۶۹ كيلومتر طول پنجمين رودخانه بلند ايران و طولاني‌ترين رودخانه تركمنستان به شمار مي‌آيد.

اين رود حدود ۲۷،۳۰۰ كيلومتر از اراضي را آبياري مي‌كند، اما به جهت مصرف زياد آب آن فقط در مواقع سيل تا دريا ادامه مي‌يابد.

بخشي از رود اترك در ناحيه چات، پس از اينچه برون به موجب قرارداد آخال در سال ۱۸۸۱ مرز رسمي ايران قاجاري و امپراتوري روسيه شد.

در سال ۱۹۲۶ به موجب قراردادي ميان ايران و شوروي قرار شد كه حداقل 50 درصد از آب اين رودخانه وارد خاك تركمنستان شود.

منطقه مراوه‌تپه با دارا بودن 5 هزار هكتار مزارع گندم و جو آبي در حاشيه رودخانه اترك، به دليل شرايط آب و هوايي خاص و استفاده از آب رودخانه اترك براي آبياري مزارع گندم نقش مهمي در توليد گندم شهرستان كلاله دارد.


رود ارس، رودخانه‌اي نسبتاً پرآب و خروشان است كه از منطقه آرپا چاي در آناتولي تركيه سرچشمه مي‌گيرد.

اين رودخانه از مرز تركيه، نخجوان جلفا و ارمنستان گذشته و پس از گذر از مرز ايران و وارد جمهوري آذربايجان شده و به رودخانه كورا مي‌ريزد.

رودخانه ارس در سال ۱۸۱۳ ميلادي در پي عهدنامه گلستان به عنوان مرز ايران و روسيه انتخاب و تمامي مناطق شمال اين رود از ايران جدا و به خاك روسيه افزوده شد.

بعدها ايران و اتحاد شوروي با هم سدي در ناحيه پلدشت به نام سد ارس بنا كردند. سد خداآفرين و سد قيزقعله‌سي به صورت مشترك با ارمنستان روي ارس احداث مي‌شود.

رودخانه ارس از ارتفاعات مين ‏گول به ارتفاع 3152 متر در جنوب ارزروم در تركيه سرچشمه مى‌‌گيرد.

اين روخانه پس از پيوستن به آرپاچاى؛ مرز مشترك ايران و جمهورى ‏ارمنستان و جمهورى ‏آذربايجان را تا محلى به نام بهرام ‏تپه تشكيل مى‌‏دهد و بعد از طى حدود 10072 كيلومتر مسافت به درياى خزر مى‌‏ريزد.

حوضه آبريز ارس در كشورهاى ايران، تركيه، ارمنستان و جمهورى آذربايجان قرار دارد. وسعت آن تقربياً 10320 كيلومتر مربع بوده و حدود 39% (39000) كيلومتر مربع آن را اراضى ايران تشكيل مى‏دهد.

در طوال مسير طى شده آن تغييراتى مشاهده مى‏شود، از جمله از سرچشمه تا جلفا مناطق صاف و كمى كوهستانى و از جلفا تا اصلاندوز كاملاً كوهستانى و صعب‌‏العبور بوده و عرض و عمق اين رودخانه در مسير حركت متفاوت است.

در فاصله بين جلفا تا اصلاندوز كه ارس بين كوه‌هاى قره ‏داغ و كوه‌هاى كشور آذربايجان در جريان است در بعضى نقاط (نزديكى هاي روستاى قولان) عرض آن از 20 متر هم كمتر مى‌‏شود؛ در حدود جلفا عرض آن حدود 30 متر و عمق آن 4 متر است ولي در نزديكى پلدشت عرض آن در حدود 90 تا 100 متر و عمق آن 2 متر مى‌‏باشد.

رود ارس از مهمترين رودهاي ايران است كه علاوه بر جذابيت ويژه گردشگري و تأثيرات مثبت اكوسيستمي، قابليت مهمي از نظر ماهي‌هاي قابل صيد دارد.

ماهي‌هاي اين رود حدود ده گونه مي‌باشند كه حدود 6 نوع آنها نسبت به ديگر ماهي‌هاي بومي اين رود بزرگتر و داراي مقاومت بيشتري نسبت به ساير ماهي‌ها هستند. به همين جهت صيد اين ماهي‌ها بين ورزشكاران و ماهيگيران از ارزش بالايي برخوردار است.

 رودخانه ارس در منابع و اصطلاحات يونانيان و اروپائيان، آراكس ( ARAX ) و اركساس و آراكسس ( ARAKSS ) بوده و از قديم اِراسك و آراسك ناميده شده.

در منابع عربى الّرس و در فارسى ارس و اَرس و در تركى آراز و آراس و اَراز و اَرَز نام گرفته است.


رود دز از زردكوه بختياري سرچشمه مي‌گيرد.

اين رود پس از گذشتن از شمال استان خوزستان و شهر دزفول در منطقه‌اي به نام گرگر در شرق شوشتر به رود كارونمي‌پيوندد.

شهرت خاص اين رودخانه به آب زلال و تميز آن است كه در گرماي سوزان دزفول جاذبه‌اي منحصر به فرد براي گردشگري ايرانيان است.

همين امر موجب شده است تا شنا در اين رودخانه به يكي از خطرناكترين سرگرمي‌هاي اهالي اين شهر تبديل شود.

نام اين رودخانه در فهرستي به عنوان زلال‌ترين رود جهان آمده است.

رودخانه دز يكي از شريان‌هاي مهم سيستم رودخانه كارون بزرگ در استان خوزستان است كه علاوه بر ايفاي نقش مهم در وضعيت كيفي و هيدروليكي اين سيستم، منبع تأمين آب بسياري از كارخانجات صنعتي و طرح‌هاي بزرگ كشاورزي منطقه است.

در طرح ساماندهي آبراهه كارون اين رودخانه يكي از بازه هاي چهارگانه طرح بوده است.

كاهش آبدهي رودخانه بر اثر برداشت‌هاي روزافزون آب از يك سو و تخليه پساب‌هاي شهري، صنعتي و بخصوص كشاورزي به رودخانه از سوي ديگر، وضعيت كيفي آب رودخانه را تهديد مي‌كند.

اين مطالعات با هدف بررسي تأثير ورود فاضلاب‌هاي مختلف (با تأكيد بر پساب‌هاي كشاورزي) به رودخانه دز به منظور ايجاد يك ديدگاه مناسب براي ارائه راهكارهاي فني و مديريتي صورت گرفته است.


كرخه نام رودخانه‌اي است كه در جنوب غربي ايران در استان خوزستان جريان دارد.

رودخانه كرخه از مناطق مياني و جنوب‌غربي رشته كوه‌هاي زاگرس در نواحي غرب و شمال غرب كشور سرچشمه گرفته و پس از طي مسافتي در حدود 900 كيلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترك ايران و عراق به مرداب هورالعظيم مي‌رسد.

رودخانه كرخه پس از رودخانه‌هاي كارون و دز سومين رودخانه بزرگ ايران از نقطه نظر آبدهي محسوب مي‌شود.

حوزه آبريز رودخانه كرخه به وسعت حدود 43 هزار كيلومتر مربع، بين 46 درجه و 57 دقيقه تا 49 درجه و 10 دقيقه طول شرقي و 31 درجه و 48 دقيقه تا 34 درجه و 58 دقيقه عرض شمالي واقع شده و شامل استان‌هاي همدان، كرمانشاه، كردستان، ايلام، لرستان و خوزستان است.

رودخانه كرخه از شمال به سوي جنوب جريان دارد و پس از گذر از كنار آثار شوش باستان به سوي غرب تغيير مسير مي‌دهد. در 40 كيلومتري شمال اهواز مسير آن دوباره تغيير كرده و وارد عراق مي‌شود.

كرخه در عراق به رودخانه‌اي كه از پيوستن دجله و فرات پديد آمده مي‌پيوندد.

بزرگ‌ترين سد ايران روي رود كرخه ساخته شده و سد كرخه نام دارد. نام كرخه نامي بسيار باستاني است و نام منطقه و حكومتي كهن در جنوب خوزستان بوده‌است.

سد كرخه يكي از بزرگ‌ترين سدهاي خاكي دنيا و بزرگ‌ترين سد خاكي ايران و خاورميانه است. اين سد بر رودخانه كرخه در ۲۲ كيلومتري شمال غربي شهرستان انديمشك در استان خوزستان ساخته شده است.


آشنايي با رودخانه‌هاي ايران
رشته‌كوه‌هاي اصلي و وضع توپوگرافي آنها نقش مؤثري در مقدار بارندگي و پيدايش منابع آب‌هاي سطحي بر عهده دارند.

 كوه‌هاي البرز و زاگرس كه عمده‌ترين رشته‌كوه‌هاي ايرانند و از نظر جهت و گسترش، عامل تعيين‌كننده ريزش‌هاي كشور به شمار مي‌آيند.

ريزش‌هاي جوي كه در ارتفاعات مزبور متمركز است و بيشتر به صورت برف مي‌باشد، منبع اصلي آب رودخانه‌ها بوده و سرچشمه رودخانه‌هاي مهم كشور را تشكيل مي‌دهند.

عامل اصلي ريزش‌هاي جوي، جريان هوايي است كه از غرب و حوضه مديترانه به سوي فلات ايران حركت مي‌كند و بيشتر رطوبت خود را در برخورد با كوه‌هاي زاگرس و البرز از دست مي‌دهد و به ريزش باران و برف در فصل‌هاي پائيز و زمستان مي‌انجامد.

بخشي از اين آب‌ها درون شكاف‌هاي آهكي كوه‌هاي زاگرس نفوذ مي‌كند و چشمه‌سارهاي فراواني را پديد مي‌آورد و آب رودخانه‌ها را بخصوص در فصل خشك تابستان تأمين مي‌كند.

غالباً باران‌ها و رگبارهايي كه در فصل بهار در كوهپايه‌هاي البرز و زاگرس و ديگر كوه‌هاي كشور ريزش مي‌كنند، به جاري شدن سيل‌هاي شديد و كوتاه‌مدت مي‌انجامد و طبيعتا بخشي از آب‌هاي سطحي كشور را نيز تأمين مي‌كنند.

نياز انسان به آب باعث شده تا اكثر تمدن‌هاي بشري در كنار رودخانه‌ها شكل بگيرند.

انسان‌هاي اوليه با زندگي در كنار رودخانه‌ها به طور فطري و تجربي آموخته بودند كه جهت استفاده بهينه از اين منابع خدادادي، مي‌بايد رودخانه‌ها را دوست داشت و حتي در بعضي از فرهنگ‌هاي كهن آب و رودخانه به عنوان موجودي مقدس و حيات بخش مورد ستايش و احترام  بود.

با توسعه شهرنشيني و اجراي طرح هاي عمراني و دور شدن انسان‌ها از رودخانه اين دوستي گسسته شد و انسان با برداشت بي‌رويه شن و ماسه از بستر رودخانه، خانه و شهرك سازي در حريم و بستر رودخانه، احداث سازه هاي تقاطعي و غيره اقدام به تعرض  به رودخانه و بر هم زدن رژيم متعادل و پايدار آن نمود.

رودخانه‌ها به مثابه موجودات زنده‌اي هستند كه در مقابل اين تعارض اقدام متقابل نموده و لذا رژيم هيدروليكي آن در يك روند براي رسيدن به تعادل مجدد قرار مي‌گيرد.

رودخانه‌ها شريان‌هاي اصلي حيات كليه سازه‌هاي آبي محسوب مي‌شوند و حفاظت و بهره‌برداري بهينه از آنها و همچنين حراست از  بستر و حريم آنها از مهم‌ترين  مسئوليت‌هاي وزارت نيرو مي‌باشد.

حفاظت از رودخانه‌ها به عنوان سرمايه‌اي ملي و يكي از منابع مهم آبي كشور در زمينه‌هاي كشاورزي، اقتصادي، صنعتي، ترابري، بهداشتي، شرب و تفريحي يك ضرورت است.

ايجاد تاسيسات آبي در مجاورت رودخانه‌ها از قبيل ايستگاه‌هاي تامين آب كشاورزي، شرب و تاسيسات حفاظت، ساحل سازي، ديوارهاي ساحلي، پل‌ها و بناهاي آبي، ايجاب مي‌كند كه اطلاعات لازم با بررسي‌هاي پژوهشي و علمي تهيه گردد و با رعايت آن به سرمايه‌گذاري اقدام شود.

بروز سيلاب‌هاي متعدد در سال‌هاي متمادي از مناطق كوهستاني، كوهپايه‌اي و گستره‌هاي درون دشت‌ها و همزماني آن با فرسايش سواحل و تغيير مسير رودخانه‌ها باعث وارد آمدن خسارات فني و حقوقي در زمينه اراضي و حقابه برآن مي‌شود و مناطق عظيم و حاصلخيز كشاورزي را از بهره‌دهي بازداشته و سرمايه گذاري زيادي را در تجديد آنها مي‌طلبد.

از طرفي، تغيير كيفيت طبيعي آب رودخانه‌‌ها به دليل تخليه بي رويه زهكشي‌هاي مسموم به انواع مواد شيميايي كشاورزي، فاضلاب‌هاي صنعتي و شهري و انواع دخل و تصرف‌ها در اين ماده حياتي كه در طول مسير رودخانه به وجود مي‌آيد، ضرورت آگاهي از اطلاعات و آمار و دانش سنجش عوامل علمي مربوط را توجيه مي‌كند.

با توجه به اينكه هر نوع دخل و تصرف در رودخانه اعم از كمي و كيفي واكنش‌هاي مختلفي را بروز مي‌دهد و چنانجه تغييرات ايجاد شده در جهت قانونمندي آب و بستر رودخانه نباشد در اثر گذشت زمان مقابله پرخسارت و پرهزينه‌اي را مي‌طلبد و از اين رو لازم است تا كليه طرح‌هاي مهندسي رودخانه مبتني بر پايه‌اي علمي و صحيح ارائه شود.

X